Θρησκευτικά Μνημεία


















































Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου των χωρίων Αμμότοπου και Γοργόμυλου

Ο Ναός του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται ανάμεσα από τα χωριά Αμμότοπο και Γοργόμυλο Πρέβεζας και είναι δείγμα μονόχωρου ναού με νάρθηκα, της Ηπείρου. Γραφική η εσωτερική πορτούλα από το καθολικό προς το νάρθηκα (γυναικονίτη).
Εκτός από τον τύπο του νάρθηκα (γυναικονίτη), υπάρχει και άλλος τύπος πιο διαδεδομένος που χτιζόταν ψηλότερα από το επίπεδο του καθολικού, για να αναγκάζει τον πιστό να σκύβει στο κατέβασμα (ταπεινότητα, μετάνοια, μεταμέλεια αυτών που τιμωρούνταν να λειτουργούνται στο νάρθηκα), αλλά και των σημερινών που μπαίνουν από το νάρθηκα όταν δεν υπάρχει άλλη είσοδος. «Κατά Καλλιγάν: στο Νάρθηκα έμεναν οι κατηχούμενοι, οι τιμωρημένοι και η τρίτη κατηγορία των χριστιανών»
Εδώ στην Ήπειρο: κατά την τουρκοκρατία μόνο για τις γυναίκες που παρακολουθούσαν τη λειτουργία πίσω από πέτρινους τοίχους ή καφασωτά (και με χωριστή είσοδο σε πολλές ή χωριστό χαγιάτι, όπως π.χ στην Άνω Βίτσα ή της Αγίας Παρασκευής στα Σουδενά). Το καθολικό και σήμερα σε μερικά χωριά = Ανδρικό ή αντρώο και το Νάρθηκα γυναικονίτη. Στο καθολικό οι γυναίκες έμπαιναν μόνο καθημερινή για καθάρισμα και ποτέ στο ιερό (και σήμερα).

Ιερά Μονή Αβάσσου

Νοτιοδυτικά του οικισμού Άνω Κοτσανόπουλου και μετά το Σφηνωτό, βρίσκεται η Ιερά Μονή Αβάσσου, στη θέση παλιότερης βυζαντινής μονής. Επιγραφή αρκετά κακογραμμένη αναφέρει: «ETOYC-1746- ΚΤΙΤΟΡΑC ΠΑ-VOC…» Ανακαινίσθηκε το 1852. Περιλαμβάνει το καθολικό (Κοίμησης Θεοτόκου) τρίκλιτη θολοσκέπαστη βασιλική του 1853, – κτίριο των κελιών (ερειπωμένο), χάνι – επίσης ερειπωμένο – και νερόμυλο, μαζί με το κυρίως μοναστηριακό συγκρότημα και τα λοιπά κτίρια (χάνι, νερόμυλος, μαντάνι, μηχανή επεξεργασία μάλλινων υφασμάτων κλπ, η οποίο κινείται με νερό από καταρράκτη), συνθέτουν ένα μοναδικό στην ευρύτερη περιοχή σύνολο.

Άγιος Αθανάσιος Πρεβέζης

Η εκκλησία του Αγ. Αθανασίου βρίσκεται στην Πρέβεζα και είναι μονόχωρη βασιλική, με ημικυκλική κόγχη ανατολικά. Ακολουθεί δηλαδή έναν αρχιτεκτονικό τύπο ιδιαίτερα διαδεδομένο στα Επτάνησα. Το εσωτερικό του ναού έχει τοιχογραφίες, που χρονολογούνται στο 1780, σύμφωνα με την σχετική επιγραφή. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η οροφή της εκκλησίας, όπου σε διάχωρα έχουν τοποθετηθεί ζωγραφιστοί πίνακες με σκηνές από την Παλαιά Διαθήκη, τα Θαύματα του Χριστού κ.α. Στο ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού, τα διάστυλα του κάτω μέρους είναι ζωγραφισμένα κατά την επτανησιακή συνήθεια. Επίσης στην εκκλησία σώζονται αξιόλογες εικόνες επτανησιακής τέχνης.

Αγ. Βαρνάβας, Λούρου

Η εκκλησία του Αγ. Βαρνάβα βρίσκεται 3χλμ. ανατολικά της κωμόπολης του Λούρου, ανάμεσα στον ποταμό Λούρο και τον παραπόταμό του Ξεροπόταμο, σε ένα δάσος από λεύκες, Ιτιές και πλατάνια. Δύο επιγραφές αναφέρουν ότι ο ναός κτίστηκε αρχικά το 1149 από τον Κωνσταντίνο Μάγιστρο Μανιάκη και ξανακτίστηκε το 1833 από τον Κώστα Παπαχρήστο και το γιο του Δημήτριο. Στη σημερινή του μορφή είναι δικιόνιος τρουλαίος, καλυμμένος με σύστημα καμαρών, φουρνικών και σφενδονίων. Στην ημικυκλική αψίδα σχηματίζονται πέντε τυφλά αψιδώματα. Οδοντωτή ταινία περιτρέχει τη στέγη του ναού, του τρούλου και της αψίδας. Τοιχογραφίες του 19ου αι. σώζονται μόνο στην αψίδα του Ιερού. Το σημερινό τέμπλο της εκκλησίας είναι νεότερο κτιστό. Ο ναός του Αγ. Βαρνάβα έχει επιχωθεί τουλάχιστον 1,5μ. από τα νερά του ποταμού. Το δάπεδο του σημερινού ναού είναι χαμηλότερο κατά 3 σκαλοπάτια από το έδαφος και καλύπτεται με πλάκες. Σώζονται ορισμένες επιτύμβιες πλάκες, που πιθανόν προέρχονται από ρωμαϊκό νεκροταφείο. Το δάσος γύρω από το ναό του Αγ. Βαρνάβα έχει διαμορφωθεί σε χώρο αναψυχής με βρύσες και παιδική χαρά και αποτελεί χώρο περιπάτου και αναψυχής.

Ιερά Μονή Αγίας Πελαγίας

Η μονή Αγίας Πελαγίας βρίσκεται σε μικρή απόσταση στα νότια του οικισμού Καστροσυκιάς. Είναι κτισμένο στην ελαιόφυτη πλαγιά που εκτείνεται από τις παρυφές του οικισμού προς το Ιόνιο Πέλαγος, δίπλα στην εθνική οδό Πρέβεζας – Ηγουμενίτσας. Χτίστηκε τον 17° αιώνα και ανακαινίστηκε δύο φορές, το 1613 και το 1795, σύμφωνα με τις επιγραφές.Το 1856 φαίνεται ότι κατασκευάσθηκε το λίθινο τέμπλο του καθολικού. Η χρονολογία είναι γραμμένη στις εικόνες της Σταυρώσεως και των Αγίων Αποστόλων.
Το καθολικό της μονής είναι απλός τετρακιόνιος σταυροειδής, εγγεγραμμένος ναός με πλάγιους χορούς και κτιστό τέμπλο του 1856.Τα κελιά βρίσκονται στα δυτικά του καθολικού και αποτελούν κτίσμα σχήματος ορθογωνίου με τρεις χώρους διαμονής και ανοικτού εξώστη. Από τα κτίρια που διατηρούνται σήμερα το παλαιότερο χρονολογημένο είναι ο πυλώνας με το τοξωτό θύρωμα, ο οποίος φέρει τη χαραγμένη στο επίχρισμα επιγραφή «Σ/Σ/ 1894». Η Μονή κτίστηκε το 1894 και έχει κτιστεί στα ερείπια ρωμαϊκού κτιρίου, λείψανα του οποίου είναι εμφανή στον περίβολό της, ενώ πρόσφατα σε ένα από τα κελιά της αποκαλύφθηκε ψηφιδωτό δάπεδο ρωμαϊκών χρόνων.Η μονή έχει κριθεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο σύμφωνα 717/τβ/19.8.1997.

Ιερά Μονή Θεοτόκου Ρωγών

Στο παλαιό κάστρο των Ρωγών που βρίσκεται στο 58ο χλμ. της Εθνικής Οδού Πρέβεζας – Ιωαννίνων, σε κατάφυτο λόφο, βρίσκουμε τη Μονή Θεοτόκου Ρωγών. Το κάστρο αυτό, κατασκευάστηκε κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους και επισκευάστηκε στη συνέχεια κατά τη Βυζαντινή εποχή (μεταξύ 1436-1691), καταστράφηκε τελικά κατά την τουρκοκρατία. Εδώ βρισκόταν η αξιόλογη πόλη του Μεσαίωνα «Ρωγοί». Από τη μεσαιωνική πόλη σήμερα δεν σώζεται τίποτα. Στο εκκλησάκι φτάνουμε από ανηφορικό μονοπάτι. Διακρίνονται ερείπια κελιών και χαγιατιού. Ο μονόχωρος Ναός, που αποτελείται από νάρθηκα, καθολικό και ιερό, είναι τοιχογραφημένος. Ελάχιστα φωτίζεται από δυτικά. Υπάρχει επιγραφή ανακαινίσεως του 1609 ή του 1687. Δίπλα από την είσοδο υπάρχει πλάκα που αναγράφει:
«ΕΝ ΤΑΥΤΗ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙ ΜΟΝΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΡΩΓΩΝ ΑΡΧΙΕΡΑΤΕΥΣΕ 1820 – 1826 Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΙΩΣΗΦ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΑΤΑΣ ΠΡΟΣΕΝΕΓΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗ ΠΑΤΡΙΔΙ ΕΝ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΩ ΑΓΩΝΙΣΘΕΙΣ ΚΑΙ ΘΥΣΙΑΣΘΕΙΣ 13-4-1826».

Ιερά Μονή Προφήτου Ήλιου

Η Ιερά Μονή Προφήτου Ήλιου έγινε αυτοτελής επί των ημερών του ιερομόναχου Καλλίστου, το έτος 1720, ενώ μέχρι τότε ήταν μετόχιο της Μονής Ρωγών. Η προσφορά της Μονής προς τους υπόδουλους χριστιανούς της περιοχής υπήρξε ανεκτίμητη στην διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Απ” αυτό εξηγούνται και όσα υπέστη από τους κατακτητές. Αναφέρεται, μάλιστα, ότι ο Μουχτάρ πασάς, γιος του τυράννου της Ηπείρου Αλί, συνέλαβε χωρίς λόγο τον ηγούμενό της Διονύσιο Α”, άνδρα ενάρετο και σεβάσμιο, και τον βασάνισε. Στην διάρκεια του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 η Μονή υπέστη σοβαρές καταστροφές, για την επανόρθωση των οποίων σπουδαίως εκοπίασε ο Ιερεύς Νικόλαος από το Ριζοβούνι. Την χαριστική βολή όμως έδωσαν σ” αυτήν οι δυνάμεις Κατοχής (1943-44), πού πυρπόλησαν τα κτίσματά της, επειδή αποτελούσε κέντρο εθνικής αντιστάσεως της περιοχής. Εκ θαύματος σώθηκε το περίφημο Καθολικό με το αξιόλογο γλυπτό πέτρινο τέμπλο του. Επί των ημερών του Μητροπολίτου Νικοπόλεως και Πρεβέζης κ. Μελετίου, ή Μονή μεταφέρθηκε σε ανεργεθέν εκ θεμελίων νέο κτιριακό συγκρότημα στο Δημοτικό Διαμέρισμα της Νέας Σινώπης του Δήμου Ζαλόγγου και κοντά στην πρώην κοινότητα Φλάμπουρα. Επανδρώθηκε με 23 μοναχούς και ιερομόναχους, οι πλείστοι των οποίων διακονούν ποικιλοτρόπως και στο ιεραποστολικό και πνευματικό έργο της Μητροπόλεως, υπό το ηγούμενο τους αρχιμανδρίτη “Εφραίμ Τουμπέκη. Ή Ιερά Μονή Προφήτου Ήλιου υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Νικοπόλεως και Πρεβέζης. Η Μονή επί του παρόντος δεν διαθέτει ξενώνα. Κάθε Δευτέρα και Πέμπτη η Μονή παραμένει κλειστή.

Ιερός Ναός Γενεσίου της Θεοτόκου Θεσπρωτικού

Είναι ο κυριότερος ενοριακός ναός του Θεσπρωτικού. Χρονολογείται στα τέλη του 18ου αι. Είναι τρίκλιτη βασιλική με δίρριχτη στέγη και ο διαχωρισμός των κλιτών γίνεται με 4 λίθινους κίονες. Στα δυτικά βρίσκεται ο γυναικωνίτης. Ο ναός καλύπτεται από τοιχογραφίες του 1797. Το λιθόκτιστο, οκταγωνικό κωδωνοστάσιο, χτισμένο το 1808, βρίσκεται δυτικά της εκκλησίας. Στο αψίδωμα της κόγχης του ιερού υπάρχει η χρονολογία κτίσεως του ναού (1794). Η τιμώμενη εικόνα της εκκλησίας έγινε στη Μονή Λαμπόβου της Β.Ηπείρου το 1678.


Ιερός Ναός Αγίου Βησσαρίωνα

Δυόμισι αιώνες κτισμένος (από τα μέσα ταυ 18ου αι.)  διανύει ήδη ο ναός του Αγίου ΑΘανασίου Φιλιππιάδος, όπως έμμεσα προκύπτει από αρκετά κατεστραμμένη επιγραφή, πάνω από τη νότια είσοδο του ναού.  Έναν αιώνα μετά, το 1847, κτίσθηκε ο πυλώνας που περιβάλλει το νεκροταφείο και το 1866 ο πυλώνας του κωδωνοστασίου.  Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοιχογραφίες του ναού. Εκατό χρόνια αργότερα, το 1861-62, κτίσθηκε ο νέος ενοριακός ναός της Φιλιιππιάδος, ο ναός του Αγίου Βησσαρίωνα, το περίτεχνο πέτρινο κωδωνοστάσιο του οποίου, κτισμένο το 1912-13 από Πραμαντιώτη τεχνίτη, αέρινο λες, κεντρίζει την προσοχή και προκαλεί τον θαυμασμό του προσκυνητή.


Ιερός Ναός Αγ. Χαραλάμπους

Ο μητροπολιτικός ναός του Αγ. Χαραλάμπους ιδρύθηκε τον 18ο αι., στη θέση παλαιότερου ναού. Είναι κτισμένος στον τύπο της μονόχωρης βασιλικής, στην ανατολική εξωτερική πλευρά της οποίας έχει εντοιχιστεί τμήμα ρωμαϊκής σαρκοφάγου. Στη νοτιοανατολική γωνία της εκκλησίας έχει επίσης προσαρτηθεί νεότερο, πυργόμορφο κωδωνοστάσιο. Αλλεπάλληλες επεμβάσεις έχουν αλλοιώσει τη μορφή του μνημείου.  Ο ζωγραφικός του διάκοσμος  αποτελείται από μεγάλους πίνακες ελαιογραφίας που καλύπτουν τους πλάγιους τοίχους και την ξύλινη οροφή. Πρόκειται για αντίγραφα έργων θρησκευτικής ζωγραφικής μεγάλων ευρωπαίων καλλιτεχνών. Αξιόλογο επίσης είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο, ο άμβωνας επάνω σε κορινθιακό κίονα και ο δεσποτικός θρόνος. Στο τέμπλο υπάρχουν εικόνες του 18ου αι., χαρακτηριστικά έργα της Επτανησιακής Σχολής.

Ιερά Μονή Λεκατσά

Η Μονή Λεκατσά βρίσκεται στη θέση Κόρτος σε απόσταση 4χλμ βορειοδυτικά του οικισμού Μυρσίνης. Πιθανώς ιδρύθηκε τον 17° αιώνα. Το καθολικό της μονής είναι μονόχωρος, ξυλόστεγος ναός μεγάλων διαστάσεων. Κτίστηκε το 1744 και επισκευάστηκε το 1870. Αρχικά ο ναός ήταν θολωτός.
Το 1870 κατεδαφίστηκε η καμάρα και τοποθετήθηκε η ξύλινη στέγη. Στο νοτιοδυτικό άκρο του ναού υψώνεται κωδωνοστάσιο του τύπου του διάτρητου τοιχώματος που κτίστηκε το 1813. Στο χώρο σώζονται επίσης τρία κτήρια του 19ου αιώνα τα οποία περιβάλλονται από μανδρότοιχο από αργολιθοδομή. Ο πυλώνας της μονής βρίσκεται στην ανατολική πλευρά. Στη μονή γίνονται μεγάλες αναστηλωτικές εργασίες από την Ι. Μητρόπολη Πρεβέζης. Έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο και χρήζει ειδικής κρατικής προστασίας, σύμφωνα με ΦΕΚ 740/τβ/25.8.1997.


Άγιος Βασίλειος της Γέφυρας

Είναι μικρό γραφικό ξωκλήσι που χρονολογείται στο 900 και βρίσκεται στην περιοχή που παλιά λεγόταν Τοπ Αλτί, ένα χιλιόμετρο Β.Δ. της γέφυρας και αριστερά της εθνικής οδού Άρτας Ιωαννίνων, σχεδόν αθέατο ανάμεσα στους μπαξέδες. Ονομάστηκε έτσι σε αντιδιαστολή προς τον άλλο Άγιο Βασίλειο της πόλης, τον Άγιο Βασίλειο της Αγοράς, όπως λέγεται. Ο ναός για πολλούς αιώνες ήταν ως τη μέση χωμένος στο έδαφος από τις προσχώσεις που προκάλεσαν οι πλημμύρες του Αράχθου, με οδυνηρές συνέπειες κυρίως για το γραπτό του διάκοσμο.



Παναγία η Βλαχέρνα

Ιδρύθηκε στο τέλος του 11ου αιώνα ως τρίκλιτη θολωτή βασιλική και μετασκευάστηκε σε τρούλο στα μέσα του 13ου αιώνα από τον Μιχαήλ Β΄ Δούκα Κομνηνό. Πήρε το όνομά της από την Παναγία των Βλαχερνών στην Κωνσταντινούπολη .Βρίσκεται στο χωριό Βλαχέρνα, απέναντι απ” την Άρτα, και πήρε το όνομα απ” την ξακουστή Παναγία των Βλαχερνών της Κωνσταντινούπολης. Ιδρύθηκε στις αρχές του 10ου αιώνα, ως τρίκλιτη θολωτή βασιλική και στα μέσα του 13ου αιώνα (1250-1260) ανακατασκευάστηκε απ” τον (ή επί) Μιχαήλ Β΄ και μετασκευάστηκε σε τρουλαίο. Στο νέο κτίσμα ενσωματώθηκαν υλικά και ολόκληρα τμήματα τοίχων απ” τον αρχικό ναό, όπως εύκολα το διακρίνει κανείς, κυρίως στη νότια και ανατολική πλευρά του μνημείου. Είναι εμφανές ότι ο νάρθηκας προστέθηκε λίγο αργότερα, δηλαδή στο τέλος του 13ου αιώνα, ενώ το κωδωνοστάσιο που είναι ενσωματωμένο στη δυτική πλευρά, είναι πολύ νεότερη προσθήκη (19ος αιώνας).

Ιερά Μονή Παντάνασσας

Η Ιερά Μονή της Παντάνασσας που βρίσκεται δεξιά της εθνικής οδού Άρτας -Ιωαννίνων, λίγο μετά τη Φιλιππιάδα. Ήταν το ένα απ” τα δυο μοναστήρια που ίδρυσε ο Δεσπότης της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄ Άγγελος Δούκας Κομνηνός σε ένδειξη μετάνοιας προς τη σύζυγό του βασίλισσα Θεοδώρα (τη μετέπειτα Αγία) για την κακή διαγωγή που έδειξε απέναντί της. Γνωρίζοντας ότι το άλλο μοναστήρι ήταν της Κάτω Παναγιάς, μπορούμε να τοποθετήσουμε την ίδρυση του μνημείου στα μέσα του 13ου αιώνα και συγκεκριμένα στη δεκαετία 1250-1260. Εικάζεται ότι το μοναστήρι καταστράφηκε το 1692. Ένας πρωτοχριστιανικός άμβωνας που ανακαλύφθηκε στο χώρο του μνημείου, μαρτυρεί ότι υπήρχε εκεί ναός πολύ πριν απ” το 13ο αιώνα.

Η Παναγία της Κορωνησίας

Πρόκειται για έναν από τους παλαιότερους ναούς της βυζαντινής Άρτας και χρονολογείται γύρω στο 10ο αιώνα. Κατά καιρούς γνώρισε πολλές μετασκευές. Στη μέση της όμορφης Κορωνησίας μέσα στην αγκαλιά του Αμβρακικού, στέκει κατάκορφα στο λοφίσκο, παντόπτης φύλακας στεριάς και θάλασσας, ο μικρός ναός της Γέννησης της Θεοτόκου, απομεινάρι παλιού και ακμαίου μοναστηριού. Από σωσμένες γραπτές μαρτυρίες μαθαίνουμε ότι το μοναστήρι υπήρχε πριν το 1193, στα χρόνια δε της λατινοκρατίας και στις αρχές της τουρκοκρατίας (15ος και 16ος αιώνας) είχε πολλούς μοναχούς και γνώριζε μεγάλη ευμάρεια. Αργότερα όμως, για ποικίλους λόγους έπεσε σε μαρασμό, ώσπου στο τέλος του περασμένου αιώνα εγκαταλείφθηκε απ” τους μοναχούς κι ερημώθηκε, ωστόσο παρέμειναν ως σήμερα -έστω και τραυματισμένοι- μάρτυρες της παλιάς ακμής του, ο ναός και το μικρό παρεκκλήσι του Οσίου Ονουφρίου σε απόσταση λίγων μέτρων ανατολικά του ναού.

Η Παναγία της Ροδιάς ( Βίγλα )

Βρίσκεται στις όχθες της ομώνυμης λιμνοθάλασσας, κοντά στο χωριό Βίγλα. Ο αρχικός ναός κατεδαφίστηκε το 1860 και χτίστηκε ο σημερινός. Τιμάται στην Κοίμηση της Θεοτόκου και έχει εντυπωσιακές τοιχογραφίες. Βρίσκεται σε ένα ειδυλλιακό τοπίο στις όχθες της ομώνυμης λιμνοθάλασσας, δυτικά της Άρτας και κοντά στο χωριό Βίγλα. ο ναός τιμάται στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Στις πηγές αναφέρεται και με την προσωνυμία «Ρόδον το Αμάραντον» επειδή έτσι ονομαζόταν εικόνα της Παναγίας που υπήρχε στον προηγούμενο βυζαντινό ναό του μοναστηριού. Γίνεται ευκολονόητο ότι απ” αυτή την εικόνα προέρχεται η επωνυμία «Ροδιά» την οποία φέρει ο σημερινός ναός και η λιμνοθάλασσα.


Άγιος Δημήτριος Κατσούρη (Πλησιοί)

Το αρχαιότερο μνημείο της βυζαντινής Άρτας, χτίστηκε στο β΄μισό του 9ου ή στο 10ο αιώνα . Χτίστηκε στο τέλος του 13ου αιώνα και σήμερα σώζεται σχεδόν άθικτος. Στην καρδιά του κάμπου της Άρτας, έξω από το χωριό Πλησιοί και ανάμεσα σε μπαξέδες, βρίσκεται το αρχαιότερο μνημείο της βυζαντινής Άρτας, ο Άγιος Δημήτριος του Κατσούρη. Η προσωνυμία «Κατσούρη» είναι άγνωστης προέλευσης, αλλά σίγουρα πολύ παλιά, αφού υπάρχει σε συνοδικό ορισμό του 1229.


Ιερά Μονή Αγίου Δημητρίου Ζαλόγγου

Η θαυματουργή εύρεση της εικόνας του Ταξιάρχου Μιχαήλ στην κορυφή του Ζαλόγγου (876 μ.) τον 8ο αιώνα, οδήγησε τον ευλαβή βοσκό Σάββα να γίνει ασκητής σε μια σπηλιά του βράχου κι έπειτα κτήτορας της πρώτης μονής των Ταξιαρχών. Τον 18ο αιώνα ιδρύθηκε το νέο μοναστήρι στη βάση του βράχου και κτίστηκε το Καθολικό του αγίου Δημητρίου, μια μονόκλιτη βασιλική, στην οποία προστέθηκε τρούλος γύρω στο 1810. Η αγιογράφηση του ναού ολοκληρώθηκε το 1816. Το 1777  στο μοναστήρι έμεινε για έναν μήνα ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός. Στην Τουρκοκρατία, διέθετε 2.200 γρόσια το χρόνο για τα σχολεία της περιοχής. Από τους ηγούμενους της μονής, ξεχωρίζουν:

α) ο αρχιμ. Ιωσήφ Γκινάκας (1750), ο οποίος αγωνίσθηκε δίπλα στον Λάμπρο Κατσώνη, συνελήφθη και οδηγήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Αρνήθηκε να αλλαξοπιστήσει και τελικά αποκεφαλίστηκε γινόμενος ιερομάρτυρας.

β) ο αρχιμ. Ανανίας (1825-1840) ο οποίος εσφάγη ημέρα Κυριακή, λίγο μετά την Θ.Λειτουργία από τους αδίστακτους αγάδες της Λάμαρης, για να μπορέσουν να αρπάξουν τα κτήματα της Μονής. Η Μονή υπέστη πολλές καταστροφές από τους Τούρκους το 1824, το 1854 και κυρίως το 1897 κατά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο. Το 1916 ανακαινίσθηκε επί ηγουμένου Αγαθαγγέλου. Μετετράπη σε γυναικείο μοναστήρι το 1962 από το Μητροπολίτη Στυλιανό. Ο βράχος του Ζαλόγγου είναι συνδεδεμένος με την αγία αυτοθυσία των 300 περίπου Σουλιωτισσών, που –μετά την κατάληψη του Σουλίου από τον Αλή-περικυκλωμένες από τους Τούρκους στην κορυφή του βράχου, προτίμησαν, αντί να καταλήξουν στα χαρέμια τους, να θυσιαστούν πέφτοντας με τα παιδιά τους. Η αδελφότητα της Μονής σήμερα αποτελείται από 12 μοναχές με ηγουμένη τη Γερόντισσα Φεβρωνία.

Ιερά Μονή Φανερωμένης Κερασώνος Φιλιππίαδος

Σ’ ένα κατάφυτο λόφο και σε απόσταση 3 χλμ πάνω απο το χωρίο Κερασώνα ή Κεράσοβο Φιλιππιάδος βρίσκεται το μοναστήρι της Φανερωμένης. Κτίστηκε το 1709. Το καθολικό πρόσφατα ανακαινισμένο είναι μονόκλιτη βασιλική με ξύλινη στέγη χωρισμένο σε πρόναο, κυρίως ναό και ιερό με ενδιαφέρουσες και καλά διατηρημένες αγιογραφίες του 1718. Επι τουρκοκρατίας λέγετε οτι υπήρξε κρυφό σχολείο μέχρι το 1910.

Ιερά Μονή Κοζύλης Αρχαγγέλου Πρεβέζης.

Δυο χιλιόμετρα από τον Αρχάγγελο, στους πρόποδες του Μαρτυρικού Ζαλόγγου, σε λίγα μέτρα απόσταση επί της Εθνικής οδού Άρτας- Πρέβεζας βρίσκεται η Ιερά Μονή Κοζύλης. Και συγκεκριμμένα το παλιό καθολικό μιας σπουδαίας μονής, που φαίνεται ότι υπήρξε και έδρα Επισκόπου της επισκοπής Κοζίλης, που ιδρύθηκε μετά την παρακμή της Νικόπολης πριν από το 1020, και είναι ό,τι απόμεινε από την μεσαιωνική πόλη Κοζύλη ή Κοψήλη.
Η χρονολογία ίδρυσης της μονής δεν είναι γνωστή. Πιθανόν να ανάγεται στον 8ο αιώνα.
Κατά τον Φ. Οικονόμου, εδώ έζησε το υπόλοιπο της ζωής του ο Ιωάννης ο Απόκαυκος (1200-1230), πρόσφατη επιγραφή, πάνω από την νότια είσοδο, πληροφορεί σχετικά τον προσκυνητή.
Ο ναός της μονής είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου.